Νομίζω πως δεν χρειάζεται και πολλή σκέψη  για να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το σχολικό και  το εξωσχολικό βιβλίο τα χωρίζει μία άβυσσος.  Γιατί, άραγε;  Μία πρώτη απάντηση είναι ότι το ίδιο το σχολείο όπως λειτουργεί επί τη βάσει του ενός και μοναδικού βιβλίου απωθεί όλα τα υπόλοιπα, με εξαίρεση, ίσως, την πρωτοβάθμια εκπαίδευση όπου απομένει κάποιος χώρος για την ανάγνωση ενός λογοτεχνικού βιβλίου.  Στο Γυμνάσιο και ειδικότερα στο Λύκειο το εξωσχολικό βιβλίο εξοβελίζεται, μοιάζει να μην υπάρχει.  Το χειρότερο, μερικές φορές, γίνεται και απωθητικό.

Κι όμως, είναι μία σχέση που χρειάζεται να λειτουργήσει. Το σχολικό βιβλίο περιέχει μια συγκεκριμένη γνώση σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα μαθημάτων σε αντίθεση με το εξωσχολικό  -γνώσεων ή λογοτεχνικό-  το οποίο εφόσον δεν είναι εγκλωβισμένο σε συγκεκριμένο πλαίσιο είναι απελευθερωτικό εκ φύσεως.  Είναι γεγονός ότι η σχολική παιδεία δημιουργεί παθητικούς μαθητές, εκπαιδευμένους στην άκριτη  αποστήθιση των σχολικών βιβλίων.  Υποχρεώνονται να συσσωρεύουν γνώσεις ακόμη και λανθασμένες εφόσον θα εξετασθούν στο ένα και μοναδικό σχολικό εγχειρίδιο το οποίο και μετατρέπεται σε αυθεντία παρόλα τα λάθη που πολλές φορές περιέχει.

Τι θα μπορούσαμε να κάνουμε εμείς ως γονείς ώστε να λειτουργήσει αυτή η σχέση γιατί θα είναι μόνο ωφέλιμη για τα παιδιά μας;  Φοβάμαι ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε από την Πολιτεία να αλλάξει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. (Αφήστε που κανείς δεν μας διαβεβαιώνει πως θα το κάνουν καλύτερο!)  Για μένα το πιο απλό που θα εξοικονομούσε και τεράστια κονδύλια θα ήταν να πάψει η χορήγηση του δωρεάν σχολικού εγχειριδίου και να αντικατασταθεί η ύλη από «φάκελο μαθήματος».  Ο εκπαιδευτικός θα ήταν σαφώς χαρούμενος και ικανοποιημένος.  Θα είχε την ελευθερία να παράγει καθημερινά το μάθημά του, να προαγάγει την ανάγνωση από διάφορα βιβλία ή ηλεκτρονικά μέσα, να έχει μαθητές που θα εμπλέκονται στη μαθητική διαδικασία και το αποτέλεσμα να δημιουργήσει ανθρώπους με κριτική σκέψη .  Όμως, επειδή είναι ουτοπικά όλα αυτά ας παραδεχτούμε πως όπως είναι τώρα οργανωμένο το σχολείο κατευθύνει τα παιδιά μας στην έτοιμη γνώση και αποστήθιση και τους ασκεί σε μια πολύ περιορισμένη γκάμα αναγνωστικών πρακτικών.

Να τους μάθουμε με επισκέψεις στα βιβλιοπωλεία, σε εκδηλώσεις βιβλίου, σε βιβλιοθήκες ότι υπάρχει μια ατέλειωτη ποικιλία βιβλίων που  στην αρχή καθοδηγούμε και αργότερα με δική τους ευθύνη θα βρουν το δικό τους δρόμο προς την απόλαυση της ανάγνωσης επιλέγοντας τα βιβλία που τους ταιριάζουν.

Επειδή, λοιπόν, ο πρώτος, χρονικά,  παράγοντας διαμόρφωσης της αναγνωστικής συμπεριφοράς του ατόμου είναι η οικογένεια θα πρέπει να  διαμορφώσουμε ένα τέτοιο περιβάλλον αγάπης για το βιβλίο από την πολύ μικρή ηλικία.  Άλλωστε, υπάρχουν πλέον  βιβλία για κάθε ηλικία με κατάλληλο σχεδιασμό. Να τους δείξουμε ότι η ανάγνωση είναι αναζήτηση απαντήσεων σε ερωτήματα που προϋπάρχουν, πως τους απλώνετε μπροστά τους  ο απέραντος κόσμος των ιδεών, των αισθήσεων, των γνώσεων και των απολαύσεων. Να τους μάθουμε με επισκέψεις στα βιβλιοπωλεία, σε εκδηλώσεις βιβλίου, σε βιβλιοθήκες ότι υπάρχει μια ατέλειωτη ποικιλία βιβλίων που  στην αρχή καθοδηγούμε και αργότερα με δική τους ευθύνη θα βρουν το δικό τους δρόμο προς την απόλαυση της ανάγνωσης επιλέγοντας τα βιβλία που τους ταιριάζουν.

Και, πιστέψτε  με, η σχέση που χτίζουμε μέσω της συντροφικής ανάγνωσης ενός βιβλίου από τα πρώτα  βήματα της ζωή τους είναι άρρηκτη.  Είναι ποιότητα, είναι μια υπέροχη θύμηση για το «κουτί των αναμνήσεών» τους.

%d bloggers like this: